عقل و عقلانیت در اندیشه سیاسی شیعه (امام خمینی ره) و مسأله آزادی سیاسی
14 بازدید
محل نشر: علوم سیاسی » بهار 1381 - شماره 17 (26 صفحه - از 105 تا 130)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
«عقل» و «عقلانیت» دو مبحث مبنایی در اندیشه‏های سیاسی فقهی و کلامی شیعه است که با تفسیر و تعبیری که از آنها به عمل می‏آید، زمینه‏ساز یا باز دارنده «آزادی» است. در مکتب شیعه، فقیهان اصول‏گرا با طرح این دو مبحث در عین حال که از اخباری‏ها فاصله گرفته‏اند، با نگرش خاصی به تبیین مبحث «عقل» پرداخته‏اند که به تصلب افتاده‏اند. در مقابل، عموم فقیهان و بالأخص امام خمینی با پرداختن به عناصری مانند «عرف»، «سیره عقلا»، «سیره متشرعه»، «مصلحت» و «اصل اباحه» به عنوان منابع درجه دوم شریعت و ابزار مجتهد برای بازتفسیر سیال و پویایِ شریعت منقول (قرآن و روایات معصومان)، گفتمانی را باز سازی کرده‏اند که فضای فکری مناسبی برای تحقق آزادی سیاسی ایجاد می‏کند. مقاله حاضر با طرح این امور از دیدگاه امام خمینی کوشیده ارتباط آنها را با آزادی سیاسی توضیح دهد. واژه‏های کلیدی: عقل، عرف، آزادی، عقل‏گرایی فقهی، اصل اباحه، مصلحت.
آدرس اینترنتی